Dinh dưỡng cho người lao động không chỉ để duy trì sức khỏe mà còn là yếu tố gia tăng năng suất lao động và giảm thiếu nguy cơ mắc các bệnh mãn tính khi về già.
Theo GS. TSKH Hà Huy Khôi, để bổ sung nhu cầu năng lượng, người lao động trí óc hay chân tay đều cần thực hiện các nguyên tắc cơ bản về dinh dưỡng hợp lý.
Trước hết, người lao động cần một chế độ ăn đáp ứng nhu cầu về năng lượng, nếu thiếu hoặc thừa năng lượng đều có hại. Lao động tiêu hao năng lượng, vì vậy, lao động càng nặng thì nhu cầu năng lượng càng cao. Chế độ ăn thiếu năng lượng thì cơ thể mệt mỏi, năng suất lao động thấp, nếu kéo dài thì cơ thể bị suy dinh dưỡng. Ngược lại, nếu chế độ ăn dư thừa năng lượng kéo dài sẽ dẫn tới thừa cân, béo phì. Người béo phì dễ mắc các bệnh tăng huyết áp, tiểu đường, xơ mỡ động mạch… Người lao động cần theo dõi cân nặng thường kỳ và tính chỉ số khối lượng cơ thể (cân nặng (kg)/chiều cao (m)) để xác định thể trạng béo phì hoặc thiếu cân. Chỉ số khối lượng cơ thể ở nam giới trong khoảng 18,5 – 25 và nữ giới từ 18 – 23 là bình thường, cao hay thấp hơn đều không tốt.
Thứ hai, người lao động nên thực hiện chế độ ăn cung cấp đủ nhu cầu các chất dinh dưỡng bao gồm:
- Chất đạm (protit): Trong khẩu phần ăn có 10-15% năng lượng do chất đạm cung cấp, lao động càng nặng thì lượng đạm cũng cần tăng theo. Nên ăn khoảng 30-50% đạm từ nguồn gốc động vật. Chất đạm có nhiều trong thức ăn động vật (thịt, cá, sữa, trứng… ) và thức ăn thực vật như đậu, đỗ, lạc…
- Chất béo và chất bột: Là nguồn cung cấp năng lượng chính cho khẩu phần. Chất béo chứa nhiều năng lượng (gấp đôi chất bột và chất đạm), do đó khi lao động nặng có thể ăn nhiều hơn. Không nên chỉ ăn chất béo động vật, mà nên có 1/3 là chất béo nguồn gốc thực vật (vừng, lạc…).
- Chế độ ăn cần đủ vitamin và chất khoáng: Rau xanh và quả chín cung cấp vitamin, chất xơ và chất khoáng cần thiết, không thể thiếu được trong bữa ăn cho người lao động.
Ảnh: ST
Thứ ba, xây dựng một chế độ ăn hợp lý cho người lao động. Cần ăn sáng trước khi làm việc, bởi vì bữa ăn sáng cung cấp cho cơ thể năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết sau một đêm dài. Tình trạng giảm đường huyết do đói trong khi lao động có thể gây ra những sự cố đáng tiếc, nhất là khi làm việc trên cao. Khoảng cách giữa các bữa ăn không nên quá 4-5 giờ. Tùy theo ca làm việc, có thể tổ chức các bữa ăn giữa giờ. Bữa ăn giữa giờ không nên quá nhiều năng lượng, gây buồn ngủ và không nên dùng bia, rượu. Cần đảm bảo sự cân đối thức ăn trong từng bữa ăn sáng, trưa, tối. Lưu ý bữa tối cần ăn trước khi đi ngủ 2-3 giờ.
Lưu ý, rượu có hại đối với sức khỏe do đó cần phải hạn chế, thậm chí tránh tuyệt đối. Sau khi hấp thu vào cơ thể, hàm lượng rượu ở não cao gấp hai lần ở máu. Lúc đầu rượu gây hưng phấn, kích thích nhưng sau đó gây ức chế, mệt mỏi, buồn ngủ. Trên thực tế, nhiều vụ tai nạn đáng tiếc trong khi lao động và tai nạn giao thông liên quan đến rượu. Người lao động, đặc biệt là người điều khiển các phương tiện vận tải, lao động trên cao, tuyệt đối không được uống rượu, bia trong thời gian lao động. Người lao động nên duy trì chế độ ăn uống hợp lý và nếp sống điều độ, lành mạnh để giữ gìn khả năng lao động và sức khỏe và sự an toàn của bản thân.
Điều cuối cùng là đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Do điều kiện công việc, người lao động thường dùng các thức ăn chế biến sẵn. Cần chú ý: Chọn các thức ăn vừa qua chế biến sạch sẽ, tránh các thức ăn để lâu ở nhiệt độ ngoài trời, đặc biệt là các loại thịt, phủ tạng gia súc…; không dùng đá lạnh khi không biết nguồn gốc và chỉ ăn rau sống đã rửa kỹ ở nơi có nguồn nước sạch sẽ.
Từ những thông tin về dinh dưỡng của chuyên gia, người lao động cần xây dựng chế độ ăn đủ năng lượng, đủ dinh dưỡng và khoa học, nhằm đảm bảo sức khỏe và duy trì khả năng lao động.
Theo Bộ Y tế.
